Ճանապարհորդություն դեպի Աշնակ, Դաշտադեմ և Սուսեր

Ճանապարհորդությունը բավականին հետաքրքիր էր: Այցելություններ եղան տարբեր պատմական վայրեր գյուղեր, որտեղ պարզ երևում էր հայ մարդու հյուրընկալ բնավորությունը։ Աշնակ գյուղում ձեռք բերեցի տեղացի ընկեր, այդ ընկերոջ հետ մենք ուղևորվեցինք Աշոտ Երկաթի ամրոց, բայց ամրոցից միայն ավերակներն էին պահպանվել։ Ամրոցը տեսնելուց հետո ուղևորվեցինք դեպի Աշնակի դպրոց, որտեղ ևս անցավ շատ լավ։

Սուսեր

Սուսեր գյուղում շատ հաճելի հյուրընկալություն մեզ դիմավորեց, սուսերցիների հետ անցկացրել ենք քիչ, բայց լի՛ է անցել այդ քիչ ժամանակը։ Խոսել ենք ամենից գիտությունից միջև քաղաքականություն։

Դեպի Երևան

Դեպի Երևան ճանապարհը անցավ Հայ-թուրքական սահմանով այդ պահին այդքան էլ լավ զգացողություններ ինձ չպատեցին։

Հին ու նոր սերունդների բախում, և դրա հետևանքով առաջացած խնդիրներ

Նախագիծ

Սերունդների բախումը անմիջականորեն կապված է մեր իրականության հետ։ Մենք տեղյակ ենք, որ հատկապես հետ խորհրդային Հայաստանում կա ծայրահեղ կարծիքների բախում։ ԵՒ այդ առիթ հանդիսացավ որպեսզի կազմակերպվի այս բանավեճը նախկին և ներկա սերունդների միջև։

Մասնակիցներ

Մայր դպրոցի դասավանդողներ և աշակերտներ։

Մայիսի 17-21

1 . Ինչպիսի՞ն են քիմիական տարրերի զանգվածային հարաբերությունները հետեւյալ բանաձեւերով արտահայտվող նյութերում.
C2H6 և CO , SO2

24/6

12/16

32/32

2.

Օքսիդացման աստիճանը միացությունում ատոմի պայմանական լիցքն է :

3.

Գրե՛ք նյութերի քիմիական բանաձեւերը, եթե հայտնի է, որ դրանց բաղադրության մեջ առկա են.
ա) ջրածնի երկու եւ թթվածնի երկու ատոմ,

H2O2
բ) ազոտի ու թթվածնի երկուական ատոմ:

N2O2

Հաշվել դրանց հարաբերական մոլեկուլային զանգվաը:

H2O2 – H2(2) , O2(32) 2/32 =1/16

N2O2- N2(28), O2(32) , 28/32 = 7/8

4.

Հաշվել Fe2O3 ում երկաթի և թթվածնիբօքսիդացման աստիճանը համապատասխանաբար հավասար է.
ա) -2 -2 բ) -2 +2 գ) +3 -2 դ) +2 0
5.

Որոշե՛ք տարրերի օքսիդացման աստիճանները հետեւյալ միացությունների բանաձեւերում՝

AIPO4-

Al+3 | O-2 | P+5

CaCO3

Ca² | C⁴ | O-²

, CO2

C⁴ | O-²

AI2O3:

Al ³ | O-²

6.Որքա՞ն է ազոտի օքսիդացման աստիճանը ամոնիակի`NH3 մոլեկուլում. 1) +3
2) — 3 3) +2 4) +1

Մայիսի 3-7

Ինչպիսի՞ն են քիմիական տարրերի զանգվածային հարաբերությունները հետեւյալ բանաձեւերով արտահայտվող նյութերում.
CH4 և NO2


CH4-3:1

NO2- 7:16

2.

Լրացրե՛ք բաց թողած բառը. մոլեկուլը նյութի այն ամենափոքր մասնիկն է, որը
պահպանում է տվյալ նյութի հիմնական քիմիական հատկությունները:

3.

Գրե՛ք նյութերի քիմիական բանաձեւերը, եթե հայտնի է, որ դրանց բաղադրության մեջ առկա են.
ա) Նատրիումի երկու եւ ծծմբի մեկ ատոմ,

K2S
բ) ածխածնի ու թթվածնի մեկական ատոմ:

CO

4.

Ջրում եւ ջրածնի պերօքսիդում թթվածնի օքսիդացման աստիճանը համապատասխանաբար հավասար է.
ա) -2 -2 բ) -2 +2 գ) -2 -1 դ) +2 0

Քրոմի ու թթվածնի միացություններից մեկում քրոմը +3 օքսիդացման աստիճան է ցուցաբերում: Ո՞րն է այդ միացության քիմիական բանաձեւը.
1)CrO

2) Cr2O3

3) CrO2

4) CrO3

5.Դասակարգել անօրգանական նյութերը.

1.KCl,H2SO4,NaOH,SO2 2.H3PO4,Na2CO3,CO2,CaO 3.K2O,BaCO3,HF,NaCl Mg(OH)2 4.HCl,HNO3,MgO ,H2SO4,NaNO3 , H2CO3

Թթուներ`

Հիմքեր`

Օքսիդներ`

Կենդանիների և թռչունների մարմնի ջերմաստիճանը:

Կան կենդանիներ, որոնք համարվում են տաքարյուն: Տաքարյուն կենդանիների խմբի մեջ են ներառված բոլոր կաթնասունները, այդ թվում ‘ կենդանիները և թռչունները: Տաքարյուն կենդանիներ անվնաումը առաջացել է ,քանի որ այդ խմբին պատկանող կենդանիները արյունը տաք է: Կենդանական աշխարհի այս խմբում ընդգրկված է նաև մարդը, նա նույնպես պատկանում է կաթնասունների շարքին և ունի տաք արյուն: Գիտնականները այս խմբին հոմեոթերմիկ են անվանում։ Նման կենդանիների մարմնի ջերմաստիճանը կարող է տարբեր լինել ՝ էշի մոտ 35 աստիճանից մինչև 43 աստիճան աղավնու մոտ ։

See the source image
Մարդու մարմնի նորմալ ջերմաստիճանը 36.6 աստիճան է: Oրվա ընթացքում այն փոփոխվում է և կարող է լինել մի քիչ ավելի բարձր է կամ ցածր , բայց դա չի նշանակում, որ մարդը հիվանդ է: Ջերմաստիճանը կախված է բազմաթիվ գործոններից: Այն փոքր ավելի բարձր է սնունդ ընդունելուց հետո կամ ֆիզիկական աշխատանք կատարելիս: Ալկոհոլը՝ ընդհակառակը, նվազեցնում է մադրու մարմնի ջերմաստիճանը:Մարմնի ջերմաստիչանը նաև նվազում է քնի ժամանակ։ Հետաքրքիր է, որ մարդու մարմնի ջերմաստիճանի ամենացածր մակարդակը նկատվում է առավոտյան ժամը 4-ին ։ Նույնը տեղի է ունենում նաև այլ տաքարյուն կենդանիների և թռչունների մոտ, թեև նորմալ ջերմաստիճանի ցուցանիշները տարբեր են:

See the source image
Փղի մարմնի ջերմաստիճանը նույնն է, ինչ մարդունը, 35 աստիճանից մինչեւ 38 աստիճան:Նույն միջին ջերմաստիճանը ունեն կապիկները, էշը, ձին, մուկը և առնետը:
Մի փոքր ավելի բարձր է ջերմաստիճանը ‘ 37-ից մինչեւ 39 աստիճան, խոշոր եղջերավոր անասունների, ոչխարների, շների, կատուների, ճագարների եւ խոզերի մոտ:

See the source image
Խոշոր թռչունների ‘հնդկահավերի, սագերի, բադերի, բվերի, պելիկաններ և բազեների արյունը տաք է: Նորմալ մարմնի ջերմաստիճանը 40-ից 41 աստիճան է: Սակայն փոքր թռչունների, ինչպես նաեւ հավերի եւ աղավնիների արյունը շատ տաք է, եւ նրանց մարմինների ջերմաստիճանը հասնում է 43 աստիճանի, եւ դա համարվում է նորմալ:

Երբ մարդուն շատ շոգ է, նրա օրգանիզմը փորձում է ազատվել ջերմության ավելցուկներից, մարդը քրտնում է, արտանետելով տաքությունը հեղուկի հետ միասին: Շատ Կենդանիներ նմանապես ազատվում են ավելորդ ջերմությունից, քրտնելով, ինչպես, օրինակ, ձիեր, փղերը, կովեր. Բայց կան կենդանիներ, որոնք չեն քրտնում, նրանք պահպանում են իրեն մարմնի մշտական ջերմաստիճանը այլ կերպ. Օրինակ՝շները հեվում են:

See the source image
Մեկ այլ կենդանիների խումբ պատկանում է սառնարյուն տեսակին: Նրանց մարմնի ջերմաստիճանը տատանվում շրջակա միջավայրի ջերմաստիճանի հետ միասին և սովորաբար մի փոքր ավելի ցածր է, քան այն. Կենդանիների այս խումբում են ՝ միջատներ, օձերը, կոկորդիլոսները, մողեսները, կրիանեըր, գորտեր և ձկները:

Ֆիզիկա

Ֆիզիկա
1) Ինչով են տարբերվում ջերմահաղորդման պրոցեսը և աշխատանքի կատարումը:

Ջերմահաղորդման պրոցեսը և աշխատանքի կատարումը տարբերվում են նրանով, որ ջերմահաղորդման պրոցեսի ժամանակ օգտագործվում է ներքին էներգիան։

2) Ինչ է ջերմանաքանակը:

Այն էներգիան, որի մարմինը ստանում է կամ տալիս է ջերմափոխանակության ժամանակ, կոչվում է ջերմաքանակ:

3) Ինչ միավորով է արտահայտվում ջերմաքանակը միավորների ՄՀ-ում:

Ջերմաքանակ արտահայտվում է` 1Ջ(Ջոուլ), 1ԿՋ(Կիլաջոուլ), 1ՄՋ(Մեգաջոուլ)

4) Որ դեպքում է ավելի շատ ջերմաքանակ պահանջվում՝ նույն զանգվածի գոլ, թե եռման ջուր ստանալու համար:

Եռման ջուր ստանալու համար, իսկ ավելի կոնկրետ 100°։

5) 1լ և 2լ տարողությամբ անոթները լիքը լցված են եռման ջրով: Մինչև սենյակային ջերմատիճանը սառչելիս որ անոթի ջուրն ավելի շատ ջերմաքանակ կկորցնի:

2լ տարողությամբ անոթը ավելի շատ ջերմաքանակ կկորցնի:

6) Նկարագրեք ջերմահաղորդականության երևույթը ցուցադրող փորձը:

Պղնձե ձողի երկայնքով մոմով ամրացնենք լուցկու մի քանի հատիկ:Ձողի մի ծայրը տաքացնենք:Տաքանալու ընթացքում մոմը սկսում է հալվել,և լուցկու հատիկները հեռթով պոկվում են ձողից:

7) Թվարկեք մի քանի լավ ջերմահաղորդիչ մի քանի վատ ջերմահաղորդիչ նյութեր;

Լավ ջերմահաղորդիչներ են համարվում` Երկաթ, պղինձ, արծաթ:

Վատ ջերմահաղորդիչներ են համարվում`

Հեղուկները, գազերը, և օդը:

8) Ինչու է օդը վատ ջերմահաղորդիչ;

Քանի որ գազերը վատ ջերմահաղորդիչներ են, իսկ օդի մեջ կան գազեր, օդը համարվում է վատ ջերմահաղորդիչ;

10) Ինչ եք կարծում հնարավոր է ջերմահաղորդականությն երևույթը վակուումում: Ինչու:

Այո հնարավոր է, քանի որ տերմոսը աշխատում է նույն սկզբունքով:

Տեսակարար ջերմունակություն. Ջերմային հաշվեկշռի հավասարումը.

.Մարմինների որ հատկությունն է բնութագրում տեսակարար ջերմունակությունը:
Ջերմունակություն, ֆիզիկական մեծություն, ցույց է տալիս մարմնի ստացած ΔQ անվերջ փոքր ջերմաքանակի հարաբերությունը ջերմաստիճանի ΔT համապատասխան աճին։ Սովորաբար նշանակվում է C տառով.
2. Որ ֆիզիկական մեծությունն են անվանում ( նյութի) տեսակարար ջերմունակություն:
Մարմնի ջերմային հատկությունները բնութագրող այն ֆիզիկական մեծությունը,որը հավասար է մարմնին հաղորդած ջերմաքանակի հարաբերությանը մարմնի զանգվածին և մարմնի ջերմաստիճանի փոփոխությանը,կոչվում է տեսակարար ջերմունակություն:

3.Ինչ է ցույց տալիս տեսակարար ջերմունակությունը:
Ֆիզիկական մեծություն է ,որը ցույց է տալիս, թե որքան ջերմաքանակ է անհրաժեշտ մեկ կիլոգրամ նյութը մեկ աստիճանով տաքացնելու համար:
4.Ինչ միավորով է չափվում տեսակարար ջերմունակությունը:
Ջ/(կգ°C)
5. Գրել տեսակարար ջերմունակությունը սահմանող բանաձևը:

6. Ինչու մեծ լճերի, ծովերի առափնյա վայրերում եղանակը մեղմ է:
Քանի որ մեծ լճերն ու ծովերը ոչ միայն դանդաղ են տաքանում,այլ նաև դանդաղ են սառչում,ուստի տաք եղանակը երկար է ձգվում,և ձմեռը մեղմ է լինում:

7. Ինչ բանաձևով են որոշում տաքանալիս մարմնի ստացած ջերմաքանակը: Q1=cm1(t-t1)Իսկ սառչեիս մարմնի տված ջերմաքանակը:Q2=cm2(t-t2)
8. Ձևակերպեք ջերմափոխանակման օրենքը:
Եթե ջերմափոխանակությանը մասնակցող մարմինների համակարգը մեկուսացնենք արտաքին միջավայրից,ապա որոշ ժամանակ անց այդ մարմինների ջերմաստիճանները կհավասարվեն:Այդ ընթացքում տաք մարմինների տված Q1 ջերմաքանակի և սառը մարմինների ստացած Q2 ջերմաքանակի գումարը 0 է:
9. Գրել ջերմային հաշվեկշռի հավասարումը:
Q1+Q2=0

Գործնական քերականություն

1․ Վերաբերականները խմբավորե՛լ ըստ տեսակների։
Բարեբախտաբար(գնահատողական), արդարև(հաստատական), անշուշտ(հաստատական), միայն(սահմանափակման), ահավասիկ(գնահատողական), ի դեպ(),
անպատճառ, ահա,անպայման, իսկապես, իրոք, հիրավի, ո՛չ(ժխտական), չէ՛(ժխտական), գուցե, երևի,
իմիջիայլոց, թերևս, կարծեմ, կարծես, միգուցե, այնուամենայնիվ, մի՞թե, արդյոք,
երանի, ցավոք, նույնիսկ, մանավանդ, մինչև իսկ, գեթ, լոկ(սահմանափակման), գոնե, կարծես թե,
սոսկ(սահմանափակման), միայն թե, անկասկած, հապա, մի, համենայն դեպս, այսուհետ։

2․ Գտի՛ր վերաբերականները.
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի,
Մա՞հն է արդյոք, թե նի՞նջը քեզ
Պատել, պայծառ Նաիրի։

Վտարանդի, երկրում աղոտ,
Լուսեղ, քեզ եմ երազում,
Եվ հնչում է, որպես աղոթք
Արքայական քո լեզուն։

Հնչում է միշտ խոր ու պայծառ,
Եվ խոցում է, և այրում,
Արդյոք բոցե վարդե՞րդ են վառ,
Թե՞ վերքերն իմ հրահրուն։

Ահով ահա կանչում եմ քեզ
Ցոլա, ցնորք Նաիրի՛, —
Մի՞թե վերջին պոետն եմ ես,
Վերջին երգիչն իմ երկրի…

3. Տրված վերաբերականները գրի՛ր ըստ կազմության՝ գոնե, նույնիսկ, իբր, անպատճառ, իբրև թե, ահա, կարծես թե, բարեբախտաբար։

4. Կետադրի՛ր տրված նախադասությունները։
Իրոք նրան չէր հաջողվել որևէ աշխատանք գտնել: Ոչ դա միայն ինձ է վերաբերում: Ընկերս անշուշտ միշտ ինձ հետ է: Արդյոք լուծում ունի այս հարցը:

5. Գտի՛ր վերաբերականները, նշի՛ր տեսակը:
Իմ ուզածի պես էլ եղավ: Իհարկե իմ սրտով է այդ պատմությունը: Գեթ մի բառ ասա, մի բան խոսիր: Ցավոք, մեզնից ոչինչ կախված չէր: Թերևս այս մասին նորից խոսենք: Այդ պատմությունը, ո՛չ, չի կարող որևէ դեր ունենալ:

6. Հարցերին պատասխանի՛ր վերաբերականների միջոցով։
1. Դու վստահո՞ւմ ես ընկերներիդ:
2. Գո՞հ ես  տանն անցկացրածդ օրերից:
3. Համացանցը քեզ օգնո՞ւմ է:

Գործնական քերականություն

Յուրաքանչյուր շարքում գտի՛ր մակբայը։
1. արագորեն, դեպի, փայտե, անշուշտ
2. ապա, մասին, լիովին, անշուշտ
3. եթե, որտեղ, ամենուր
4. մյուս, բոլոր, ուր, հապճեպ
5. երբ, բայց, նախօրոք, յուրաքանչյուր
6. միաձայն, ձայնավոր, հնչյուն, շառաչ
7. ինչ-ինչ, փոքր-ինչ, ինչ, որտեղ
8. սա, բոլոր, մասամբ, յուրաքանչյուր

Կազմի՛ր նախադասություններ՝ գործածելով տրված մակբայները։
Հերոսաբար, մասամբ, փոքր-ինչ, ամենուրեք, լիովին։

Բանակը հերոսաբար պաշտպանեց իր երկիրը։

Բոլոր աշխատակիցներն էլ մասամբ հետաքրքրություն ունեն ահս առաջարկին մեջ։

Նա փոքր-ինր նեղված է։

Լիովին համաձայն եմ նրա հետ։

Ընդգծի՛ր  երեք  տեղի մակբայ:

ա.  ամենուր, գլխովին, առայժմ, դեմառդեմ, դռնեդուռ, արագ-արագ
բ. հեռու, միանգամայն, կրկին, տեղից տեղ, վերուստ, հիմա, ամենուր
գ. միշտ, մեջտեղ, ընդառաջ, փոխնիփոխ, թեթևակի, վեր
դ. տեղ-տեղ, զույգ-զույգ, դեսուդեն, շատ-շատ, ուշ, այլուր

Ընդգծի՛ր ժամանակի երեք մակբայ

ա. ավելի, ուշապա, ձեռաց, այլևս, գյուղեգյուղ
բ. վերջապես, ձեռքից ձեռք, օրեցօր, կամացուկ, այժմ, լիովին
գ. ի վերջո, հազիվհազ, մոտավորապես, դեռևս, մասնակիորեն, առմիշտ

Ընդգծի՛ր ձևի երեք մակբայ

ա. դանդաղփոքրիշատե, հավետ, հանկարծ, ուշիուշով, ամենուրեք
բ.  հետզհետե, իսպառ, նախ, մեկ-մեկ, դեմ հանդիման, հազիվ

Ընդգծի՛ր չափի երեք մակբայ:

ա. օրավուր, ամենևին, հազիվ, դեմուդեմ, հապճեպ, ընդամենը
բ. սրտանց, կրկին, ընդմիշտ, դարձյալ, գրեթե, վար